Het genus Chapalichthys onderzocht
Het Chapala meer in 2013
De 3 soorten Chapalichtys
Chapalichthys encaustus
Tekst
Kees de Jong
Foto's
Zie foto's
Geplaatst
14 februari 2021
Het genus Chapalichthys behoort tot de levendbarende Goodeidae en bestaat uit drie soorten. De discussie over het feit of het om de soorten Chapalichthys encaustus, C. pardalis en C. peraticus gaat, speelt al een tijd. De laatste soort wordt in een aantal publicaties als synoniem van C. pardalis gezien.
Drie soorten
Alle drie de soorten worden in het aquarium gehouden. Chapalichthys pardalis behoort tot de eerste goodeïden die we bij Poecilia Nederland begin jaren tachtig hielden. Het zijn eenvoudig te houden soorten die het beste tot hun recht komen in een soorteigen aquarium. Ze stellen geen bijzondere eisen aan de watersamenstelling, maar regelmatig een deel van het water verversen is wel noodzakelijk. Op een gevarieerd dieet zullen ze zich snel vermeerderen. Indien in het aquarium voldoende schuilplaatsen aanwezig zijn, is het niet nodig om de vrouwtjes voor de worp apart te zetten en kunnen de jongen samen met de ouders worden opgekweekt.

Piller, Bloom, Lyons & Mercado-Silva (2020) hebben deze drie soorten aan een grondig onderzoek onderworpen. Hierbij hebben ze naast de uiterlijke kenmerken ook ht DNA van de vissen onderzocht.

De drie soorten zijn afkomstig uit het centrale hoogland (Mesa Central) van Mexico. De in 1899 door Jordan en Snyder beschreven C. encaustus leeft in de benedenloop van Río Lerma en de bovenstroom van de Río Santiago (boven de watervallen bij Juanacatlán). De grootste populatie was aanwezig in het Chapala meer. Ook in enkele heden ten dage geïsoleerde bronnen, die vroeger met Chapala in verbinding stonden, komt de soort voor. De soort leeft sympatrisch met soorten uit het genus Chirostoma, één van de economisch belangrijkste groep vissen in Mexico. Deze vissen zijn op andere plaatsen in Mexico uitgezet en daarbij is ook C. encaustus buiten haar oorspronkelijke leefgebied beland.

De andere twee soorten uit het genus, C. pardalis en C. peraticus, zijn in 1963 door Alvarez in één artikel beschreven. Ze hebben een beperkt leefgebied in het Balsas stroomgebied. C. peraticus is endemisch in de Presa San Juanico (een dam) in de buurt van Cotija in de Mexicaanse staat Michoacán. C. pardalis komt alleen voor in de bron (Balenario Oja de Ajua) in Tocumbo in dezelfde staat. Deze twee locaties liggen op minder dan 15 km afstand van elkaar.

Het gaat om soorten die recent zijn ontstaan en de verschillen tussen de soorten zijn klein. Het meest aansprekende verschil tussen C. encaustus en C. pardalis en C. peraticus is de tekening op het lichaam. C. encaustus heeft minstens acht korte donkere langgerekte dwarsvlekken op het lichaam waarvan de achterste vlekken vaak onderbroken zijn. C. pardalis en C. peraticus hebben een kenmerkend vlekkenpatroon hebben bestaande uit kleine zwarte vlekken die in het midden van het lichaam dichter bij elkaar liggen. De randen van de ongepaarde vinnen hebben een oranjegele band. De lichaamsvorm en de overige kenmerken tussen de verschillende soorten verschillen nauwelijks.
Conclusie
De conclusie die Piller et al op basis van de DNA analyse trekken is vergelijkbaar met eerdere minder grondige analyses, namelijk dat C. pardalis en C. peraticus één soort zijn. Het genus Chapalichthys valt in twee groepen die ieder een eigen voorouder hebben (clades): C. encaustus en C. pardalis/peraticus. De laatste twee verschillen niet voldoende om een zelfstandige status te handhaven. Alvarez beschreef in zijn artikel C. pardalis als eerste en daarmee is C. peraticus het synoniem geworden. De verschillen tussen de verschillende populaties van C. encaustus zijn klein. Een mogelijke oorzaak hiervoor is dat het de geologische veranderingen relatief (laat Pilocene-Pleistocene; = ongeveer 2,5 miljoen jaar geleden) plaatsvonden en de populaties dus nog niet zo lang gescheiden zijn dat grote verschillen hebben kunnen ontstaan.

C. encaustus wordt door vervuiling, afname van het aantal biotopen en de introductie van exotische soorten (voornamelijk Afrikaans cichliden) op de lange duur in haar voortbestaan bedreigd. C. pardalis is slechts bekend van twee kleine locaties (Presa San Juanico en Ojo de Agua bij Tocumbo). Door hun kleine omvang in combinatie met de vele veranderingen in de omgeving is de status van deze soort bedreigd.

Het voor een langere periode houden van de soorten in het aquarium is dan ook belangrijk.
Beschrijving foto: De 3 soorten Chapalichtys
A. Chapalichtys encaustus
B. Chapalichtys pardalis
C. Chapalichtys peraticus
Literatuur
K.R. Piller, D. Bloom, J. Lyons & N. Mercado-Silva 2020. Systematics and taxonomy of Chapalichthys (Cyprinodontiformes: Goodeidae), a small genus of live-bearers from Central Mexico. Copeia 108: 1004-1011

© 2018-2021 Poecilia.nl All Rights Reserved. Webmaster Marco Goeman
nlenfrdept
Don't have an account yet? Register Now!

Sign in to your account

X

.

© poecilia.nl