De wereldwijde opwarming en de gevolgen voor een goodeïde
Maravatio
Girardinichtys multiradiatus
Pseudoxiphophorus bimaculatus
landkaart
Tekst
Kees de Jong
Foto's
Kees de Jong
Geplaatst
1 april 2019
Het aantal diersoorten dat buiten hun natuurlijke verspreidingsgebied opduikt, wordt de laatste jaren groter en heeft ingrijpende gevolgen voor de oorspronkelijke bewoners. De geïntroduceerde soorten vormen namelijk een bedreiging voor de aanwezige soorten. Het probleem van de invasieve komt over de hele wereld voor en de soorten worden bijna altijd door menselijk toedoen verspreid. In dit artikel gaat het over vissoorten in Mexico, maar ook in Nederland is de introductie van vissen een issue. Een voorbeeld hiervan zijn de verschillende grondelsoorten die door de aanleg van kanalen in staat zijn om naar Nederland te zwemmen en daar te blijven. De omstandigheden in ons land zijn voor deze soorten uitstekend en predatoren ontbreken. Hoewel relatief kleine vissen, vormen ze een bedreiging voor inheemse soorten.

Bij mijn reizen naar Mexico kom ik op allerlei plaatsen geïntroduceerde soorten tegen. Vaak gaat het om Afrikaanse tilapia’s (cichliden) die als eiwitbron voor de bewoners in grote delen van Mexico door de regering zijn uitgezet en zich daardoor over bijna het hele land hebben verspreid. Daarnaast worden Noord-Amerikaanse zonnebaarzen uitgezet omdat ze als prima sportvisprooi worden gezien. Ontsnapte en vrijgelaten aquariumvissen, zoals guppen en rode zwaarddragers, komen ook op veel plaatsen in Mexico voor. Een meer recente nieuwkomer is de harnasmeerval uit het genus Plecostomus die in een enorm tempo vanuit het zuiden naar het noorden oprukt en als eierrover veel impact heeft op de aanwezige soorten.

Door het vervoeren van allerlei soorten om diverse redenen worden ook onbedoeld soorten uit andere delen van Mexico meegenomen. De invasieve soorten kunnen op verschillende wijze impact hebben op de aanwezige soorten. De belangrijkste impact betreft:

• Voedsel concurrentie,
• Het eten van de aanwezige soorten of hun jongen,
• Introduceren van nieuwe visziektes,
• Veranderen van het biotoop, bijv. wroetende karpers of
• Een combinatie van bovenstaande.

Eén van de soorten die in Mexico hierdoor ver buiten haar oorspronkelijke verspreidingsgebied wordt gevonden is de levendbarende tandkarper Pseudoxiphophorus bimaculatus (HECKEL, 1848). Deze soort wordt tegenwoordig ook in het hoogland van Mexico gevonden. Oorspronkelijk komen ze uit de lagere kuststreek met hogere watertemperaturen. Ondanks de lagere temperaturen weet P. bimaculatus zich in het hoogland te handhaven en vormt daardoor een extra bedreiging voor de toch al in hun voortbestaan bedreigde goodeïden uit dit gebied. Het schijnt dat deze levendbarende tandkarper vanwege haar voorkeur voor muggenlarven door de overheid ter bestrijding van malaria wordt uitgezet. Verspreiding door aquariumliefhebbers is bij deze soort niet waarschijnlijk, want het is niet echt een aantrekkelijke aquariumvis.

RAMÍREZ CARRILLO & MACÍAS GARCIA (2015) onderzochten welke gevolgen de introductie van bovengenoemde soort heeft op Girardinichthys multiradiatus (MEEK, 1904). Ze onderzochten twee locaties in centraal Mexico. De eerste was het Zempoala meer in de buurt van Mexico Stad. Dit meer ligt op 2.800 meter hoogte en heeft een oppervlakte van rond de 11 ha (afhankelijk van het seizoen) en een gemiddelde diepte van 8 meter. In dit meer is P. bimaculatus in 1996 geïntroduceerd en het is tevens een biotoop van G. multiradiatus. Als vergelijking werd het op 200 meter afstand op dezelfde hoogte gelegen Tonatiahua meer gebruikt. Hier komt G. multiradiatus ook voor en is P. bimaculatus niet geïntroduceerd. In beide meren zijn jaren geleden zowel de regenboogzalm (Oncorhynchus mykiss) als de karper (Cyprinus carpio) geïntroduceerd.

Een jaar lang werd in beide meren op verschillende plaatsen een steekproef genomen. Aangezien zowel P. bimaculatus als G. multiradiatus op minder dan een meter diepte leven, zijn ze met een eenvoudig net te vangen. Alle gevangen vissen werden geïdentificeerd, gemeten en het geslacht werd bepaald. Ook werden omgevingsfactoren waaronder de temperatuur vastgelegd. Om een gedetailleerder beeld van vooral de invloed van temperatuur op de soorten te krijgen werden ook laboratorium experimenten uitgevoerd, waarbij de temperatuur kon worden gecontroleerd.

Het idee van de onderzoekers was dat bij een hogere temperatuur P. bimaculatus in het voordeel zou zijn ten opzichte van G. multiradiatus. Bij een lagere temperatuur geldt het omgekeerde omdat G. multiradiatus van nature bij een lagere temperatuur leeft. Het onderzoek bevestigde bovenstaande hypothese. De populatie die samenleeft met de P. maculatus plant zich bij een lagere temperatuur voort, dus voordat deze invasieve P. bimaculatus uit het warmere gebied actief wordt en veel nakomelingen krijgt. Aangezien de volwassen P. bimaculatus ook rovers zijn, hebben de tijdens de koelere periode geboren jongen ook een grote kans om aan de dan nog minder actieve vissen te ontsnappen.

In Tonatiahua, waar deze concurrentie niet aanwezig is, begint het voortplantingsseizoen voor G. multiradiatus later in het jaar bij hogere temperaturen. Deze populatie heeft een langere periode waarin ze zich voortplant dan de populatie met geïntroduceerde concurrentie. Tijdens de warmere maanden was het aantal G. multiradiatus in het gebied waarin ze samenleven met P. bimaculatus duidelijk lager dan in het gebied waar ze geen concurrentie hebben. Ook in de aanwezige jonge dieren is deze invloed zichtbaar. Ze worden eerder geboren en het aantal neemt sterk af in de warmere periode waarin P. bimaculatus zich kan voortplanten en actiever is.

Het blijkt dat de introductie van een nieuwe soort dus grote impact kan hebben op een aanwezige soort. Deze soort moet zich aanpassen en een goed moment zien te vinden om zich te kunnen voortplanten. In bovenstaand voorbeeld door dit een koelere periode te doen, aangezien de invasieve soort tijdens de warmere periode te dominant is. De introductie van een nieuwe soort is dus een bedreiging voor een oorspronkelijke soort en opwarming van de aarde is de oorzaak dat de balans nog meer over slaat naar de invasieve soort. De periode waarin deze dominanter kan zijn, neemt dan toe en daarmee verslechteren de kansen voor de oorspronkelijke soort. Deze heeft minder tijd om zich voort te planten en is daardoor niet in de gelegenheid om voldoende nakomelingen te krijgen om naast de invasieve soort voort te bestaan.

Als door een verhoging van de temperatuur de levenskansen voor de invasieve soorten toenemen en die van een toch al bedreigde soort zoals de goodeïde Girardinichthys multiradiatus afnemen, kan deze uitsterven.
Onderschrift foto Maravatio
Deze bron in het westelijk van Mexico gelegen plaatsje Maravatio bevatte jarenlang een grote populatie van Girardinichthys multiradiatus. De hoeveelheid invasieve soorten nam echter in de loop de jaren sterk toe. In 2014 vingen we hier vier geïntroduceerde soorten, waaronder P. bimaculatus. Van G. multiradiatus waren nog slechts enkele exemplaren aanwezig. De in 2009 van deze locatie beschreven Notropis marhabatiensis was zelfs helemaal niet meer aanwezig. De goodeide Goodea atripinnis wist zich nog wel tussen de invasieve soorten te handhaven.
Bijschrift kaartje (uit RAMÍREZ CARRILLO & MACÍAS GARCIA (2015)
Het oorspronkelijke verspreidingsgebied van P. bimaculatus (donkere lijn) ligt veel lager dan dat van G. multiradiatus (grijze lijn in ingevoegde grafiek. G. multiradiatus komt alleen in het centrale hoogland van Mexico voor. De laagste locatie ligt 1.300 meter hoger dan de hoogste van P. bimaculatus. Het oorspronkelijke verspreidingsgebied van beide soorten wordt door de hoge bergen van centraal Mexico van elkaar gescheiden.
Literatuur
http://www.visstandbeheercommissie.nl/actueel/299/grondels--ongewenste-nieuwkomers.html
http://www.feedertotaal.nl/grondels/
E. RAMÍREZ CARRILLO & C. MACÍAS GARCIA (2015) Limited options for native goodeid fish simultane-ously confronted to climate change and biological invasions. Biol Invasions 17:245-251
© 2018-2020 Poecilia.nl All Rights Reserved. Webmaster Marco Goeman
nlenfrdept
Don't have an account yet? Register Now!

Sign in to your account

X

.

© poecilia.nl