Nomorhamphus versicolor
KRAEMER, HADIATY & HERDER (2019)
Nomorhamphus versicolor
landkaart
Tekst
Kees de Jong
Foto's
Fotograaf onbekend
Geplaatst
5 september 2019
Een nieuwe halfsnavelbek uit Sulawesi
De halfsnavelbekken is een interessante groep levendbarende vissen die over het algemeen niet zo vaak door gespecialiseerde liefhebbers worden gehouden. Ook binnen Poecilia Nederland is de interesse voor deze vissen niet heel groot. Het zijn toch de levendbarende tandkarpers en de goodeïden die vooral worden gehouden. Voor de halfsnavelbekken bestaat binnen Europa een aparte groep die zich in deze vissen uit zuidoost Azië heeft gespecialiseerd. Deze groep houdt jaarlijks een bijeenkomst waar naast levende vissen ook informatie wordt uitgewisseld. Ulrike Korte is al jarenlang de organisator van deze groep en van haar kreeg ik een artikel waarin een nieuwe soort werd beschreven, waarvoor mijn dank. Onderstaande informatie heb ik voor het grootste deel uit dit artikel gehaald.

Tot de halfsnavelbekken of Zenarchopteridae behoren op dit moment 61 soorten die verdeeld zijn over de genera Dermogenys, Hemirhamphodon, Nomorhamphus, Tondanichthys en Zenachopterus. Het genus Nomorhamphus leeft in de hoger gelegen rivieren en zoetwatermeren van Indonesië en de Filipijnen. De meeste soorten (12) leven op het Indonesische eiland Sulawesi (het vroegere Celebes) en daarnaast leven nog 7 soorten op de Filipijnen. De vissen uit het genus Nomorhamphus zijn net als de soorten in de nauw verwante genera Dermogenys en Hemirhamphodon (op de eierleggende H. tenga na) levendbarend. De vrouwtjes hebben een hiervoor aangepast ovarium. De aarsvin van de mannetjes is omgevormd tot een geslachtsorgaan voor interne bevruchting en wordt het andropodium genoemd. Het andropodium bestaat uit de eerste vijf vinstralen van de aarsvin van de mannetjes. Deze zijn korter en steviger dan de achterliggende vinstralen. Het andropodium verschilt voor de verschillende genera.

De meeste soorten uit het genus Nomorhamphus die op Sulawesi worden gevonden, zijn afkomstig uit het relatief goed onderzochte meren Malili en Poso met het bijbehorende stroomgebied. In contrast daarmee is weinig bekend over de verscheidenheid aan halfsnavelbekken die in andere delen van Sulawesi, zoals het Tenggara deel en het gebied ten noorden van het Poso meer.

KRAEMER, HADIATY & HERDER (2019) beschrijven een nieuwe Nomorhamphus van Sulawesi Tengah met een onderkaak die niet duidelijk verlengd is. Daarmee mist deze soort één van de meest kenmerkende eigenschappen van deze groep vissen. De nieuwe soort heeft een uniek andropodium en is de eerste Nomorhamphus die ten noorden van Poso meer stroomgebied is gevangen. Het gaat om een hoog gebouwde compacte vis waarvan de mannetjes maximaal 38 mm en de vrouwtjes 60 mm groot worden. Het lichaam heeft een grijze ondergrond die overloopt naar oranje op de achterkant van het lichaam en de staartwortel. De onderkaak is grijs tot oranje. De iris is gelig. Aan de basis van de borstvin bevindt zich een beige vlek. De bovenkant van de kop is violet. Op het lichaam bevindt zich verder nog een palet aan kleuren variërend van gelig en oranje tot aan paars en blauw. De rug- en aarsvin zijn aan de basis rood van kleur met zwarte pigmentvlekken. De uiteinden van de vinnen zijn kleurloos. De naam versicolor (van het Latijnse kleurrijk, iriserend) is gekozen vanwege de vele kleuren die deze vis heeft.

Nomorhamphus versicolor is alleen aangetroffen in een klein zijriviertje van de Palu rivier, een koude bergstroom ongeveer 10 km ten noordoosten van het Lindu meer en 3 km ten zuiden van Tongoa in Sulawesi Tengah in Indonesië (zie bijgevoegde kaart). Het stroompje is tussen de 1 en 2,5 meter breed en de bodem bestaat voornamelijk uit grof grind met hier en daar wat poeltjes. Op het moment van vangen lag het in een redelijke onaangetast bos met een dicht bladerdak. Nomorhamphus versicolor werd alleen aangetroffen en verzameld in de poeltjes waar het water bijna stil stond. Hier hielden ze zich vooral op onder de in het water hangende wortels. Er werden verder geen vissen aangetroffen.

Tot slot van hun artikel vergelijken KRAEMER, HADIATY & HERDER Nomorhamphus versicolor met de andere soorten uit het genus. Of de soort al in het aquarium wordt gehouden is mij niet bekend. Het lijkt een aantrekkelijk gekleurde niet al te grote halfsnavelbek die de moeite van het houden waard is. Helaas worden niet vaak soorten uit Sulawesi geïmporteerd, maar mogelijk komt deze soort nog eens voor de aquariumhobby beschikbaar.
Literatuur
JANINA KRAEMER , RENNY KURNIA HADIATY & FABIAN HERDER 2019. Nomorhamphus versicolor, a new species of bluntnosed halfbeak from a tributary of the Palu River, Sulawesi Tengah (Teleostei: Zenarchopteridae)
© 2018-2019 Poecilia.nl All Rights Reserved. Webmaster Marco Goeman
nlenfrdept
Don't have an account yet? Register Now!

Sign in to your account